---
title: "Tavan Vinci Kanca Altı Ekipmanları ve Kaldırma Aparatları"
description: "Tavan vinci kanca altı ekipmanları: travers, sapan, mıknatıs ve vakumlu kaldırıcı seçimi, kapasiteden düşülen aparat ağırlığı, işaretleme ve kontroller."
url: https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-kanca-alti-ekipmanlari/
language: tr
---

**Tavan vinci kanca altı ekipmanları** (vinç kaldırma aparatları), vincin kancası ile yük arasına takılan ve yükü tutmayı sağlayan sökülebilir donanımlardır: travers ve yayıcı kirişler, zincir, çelik halat ve tekstil sapanlar, kaldırma mıknatısları, vakumlu kaldırıcılar, kıskaçlar ve C kancalar. Doğru ekipmanı yükün geometrisi, yüzeyi ve çalışma ortamı belirler; ekipmanın kendi ağırlığı ise vincin anma yükünden düşülür.

Vincin kendisini [tavan vinci nedir ve nasıl çalışır](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-nedir/) rehberimizde anlattık; bu yazı kancanın altındaki ekipmana odaklanıyor.

## Kanca altı ekipmanı nedir, kaldırma aparatı sapandan nasıl ayrılır?

Kanca altı ekipmanı, vincin parçası olmayan ve kanca ile yük arasına giren her şeydir. **Tavan vinci kancası** ve kanca bloğu ise vincin kendisine aittir; görevlerini [tavan vinci parçaları](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-parcalari/) yazımızda anlatıyoruz. Kancanın altında iki grup ekipman çalışır:

- **Kaldırma aparatları:** Yükü doğrudan tutan veya taşıyan donanımlar. Vinçler için sabit olmayan yük kaldırma aparatlarının güvenlik gereklerini Avrupa standardı EN 13155 belirler; plaka kıskaçları, vakumlu kaldırıcılar, kaldırma mıknatısları, traversler, C kancalar ve kaldırma çatalları bu kapsamdadır. Sapanlar, kepçeler ve kovalar kapsam dışıdır.
- **Sapanlar ve bağlantı elemanları:** Yükü kancaya veya bir aparata bağlayan sapanlar ile kilit ve mapa gibi parçalar. Sapan çeşitlerinin kendi standartları vardır: dokuma şerit sapanlar için EN 1492-1, yuvarlak sapanlar için EN 1492-2, 8. sınıf (G8) zincir sapanlar için EN 818-4, çelik tel halat sapanlar için EN 13414-1.

Makine mevzuatı ise ikisini de kaldırma aksesuarı sayar: Kaldırma makinesine bağlı olmayan, yükün tutulmasını sağlayan ve ayrı olarak piyasaya arz edilen bileşen veya teçhizat bu tanıma girer; sapanlar ve bileşenleri de açıkça dahildir.

## Hangi yük için hangi kanca altı ekipmanı?

Tablo yaygın ekipmanları özetler; kesin seçimde üreticinin kullanım talimatı geçerlidir.

| Ekipman | Hangi yükler için | Dikkat edilecek noktalar |
| --- | --- | --- |
| Travers (kaldırma kirişi) ve yayıcı kiriş | Uzun, esnek veya birden çok noktadan tutulması gereken yükler: profil, boru, sac paketi, kalıp | Öz ağırlığı kapasiteden düşülür; askı noktaları ağırlık merkezine göre seçilir; yayıcı kiriş daha fazla yükseklik ister |
| Zincir sapan (EN 818-4) | Ağır, köşeli veya sıcak parçalar; döküm, dövme, çelik yapı | Sınıf işareti ve etiket; uzama, çentik, çatlak, bükülmüş bakla; sıcakta üreticinin azaltma değerleri; düğüm atılmaz |
| Çelik halat sapan (EN 13414-1) | Genel ağır kaldırma; makine ve çelik parçalar | Tel kopuğu, ezilme, kalıcı büküm ve korozyon; keskin kenarda koruma; göz ve preslenmiş kovan bölgesi |
| Polyester şerit ve yuvarlak sapan (EN 1492-1, EN 1492-2) | Boyalı, işlenmiş veya hassas yüzeyli yükler; silindirik parçalar | Kesik, sürtünme ve ısı hasarı; kimyasal uygunluk; keskin kenarda kenar koruyucu; etiketi okunmayan sapan kullanılmaz |
| Kaldırma mıknatısı (kalıcı, elektro-kalıcı, elektromıknatıs) | Sac, levha, blok ve profil gibi ferromanyetik yükler | Tutma kuvveti kalınlığa, hava aralığına, yüzeye ve sıcaklığa bağlıdır; bazı paslanmaz çelikler manyetik değildir; enerji kesintisindeki davranış tipe göre değişir |
| Vakumlu kaldırıcı | Cam, taş, sac ve panel gibi düz, sızdırmaz yüzeyler | Gözenekli, kirli veya eğri yüzeyde tutma düşer; vakum göstergesi, uyarı düzeni ve vakum rezervi |
| Plaka kıskacı (klemp) | Tek tek sac ve levhalar; dikey veya yatay kaldırma | Kalınlık aralığı ve kullanım yönü; kilit mekanizması; aynı anda tek levha |
| C kanca ve bobin kaldırma aparatları | Sac bobinler, tel kangalları | Bobin genişliği ve çap aralığı; boşta ve yüklüyken dengede durması; bobin iç yüzeyinin korunması |
| Projeye özel aparatlar | Standart aparatla güvenle tutulamayan yükler: rüzgâr türbini kanadı, büyük kalıp, proses parçaları | Yük ve proses verisine göre tasarım ve dayanım hesabı; çalışma yük sınırı işareti ve kullanım talimatı; vinçle birlikte değerlendirme |

## Net yük nasıl hesaplanır: aparat ağırlığı ve çalışma yük sınırı

Tavan vincinin anma yükü (nominal kapasitesi), kancaya asılan her şeyin toplamı için geçerlidir; vinç, ürünü aparattan ayırt etmez. Temel kural şudur:

**Kaldırılabilecek net yük = vincin anma yükü − kanca altındaki tüm ekipmanın ağırlığı**

İkinci kontrol ekipmanın kendisidir. Her aparatın ve sapanın kendi çalışma yük sınırı (WLL) vardır ve bu bağlantı dizisindeki en düşük sınır belirleyicidir. Aşağıdaki örnekteki değerler yuvarlak ve açıklayıcıdır, gerçek bir projeye ait değildir:

- Vincin anma yükü: 10 t
- Traversin öz ağırlığı 1 t, traversin altındaki iki sapan toplam 0,1 t
- Vinç açısından sınır: 10 − 1 − 0,1 = 8,9 t net yük
- Traversin çalışma yük sınırı 8 t ise travers, altındaki sapanlarla birlikte en fazla 8 t taşır: 8 − 0,1 = 7,9 t net yük
- Sonuç: Kaldırılabilecek en ağır yük 7,9 tondur; her sapan da bacak açısında kendisine düşen payı taşıyabilmelidir.

Mıknatıs ve vakumlu kaldırıcılarda tutma kapasitesi ayrıca malzemeye, kalınlığa ve yüzeye bağlıdır. Vinç kapasitesini aparatlarla birlikte belirlemeyi [tavan vinci kapasiteleri](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-kapasiteleri/) yazımızda anlatıyoruz.

## Ağırlık merkezi, kanca yüksekliği ve sapan açısı neden önemli?

### Ağırlık merkezi

Kanca, yükün ağırlık merkezinin tam üstünde olmalıdır. Aksi hâlde yük kalkarken eğilir veya savrulur ve sapan bacakları eşit yük almaz: Ağırlık merkezine yakın olan bacak daha fazlasını taşır. Asimetrik yüklerde askı noktası ayarlanabilen bir travers veya farklı bacak boyları kullanılır. Yükü önce birkaç santimetre kaldırıp dengesini kontrol edin.

### Kanca yüksekliği kaybı

Her aparat kanca ile yük arasında yer kaplar; yükün ulaşabileceği en yüksek nokta, kanca yüksekliğinin aparat ve sapan yüksekliği kadar altındadır. Tek noktadan kancaya asılan kaldırma kirişi genellikle az yükseklik kaybettirir; üstte açılı sapanlarla asılan yayıcı kiriş daha hafif olabilir ama daha fazla yükseklik ister. Aparatı vinç projesinin başında tanımlayın ve [tavan vinci ölçüleri ve kanca yüksekliği](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-olculeri/) hesabına dahil edin.

### Sapan açısı

Çok bacaklı sapanlarda bacaklar dikeyden uzaklaştıkça her bacaktaki kuvvet artar. İki bacaklı bir sapanda bacaklar dikeyle 60° açı yaptığında her bacak, yükün tamamı kadar kuvvet taşır. Bu yüzden çok bacaklı sapanların çalışma yük sınırı açı aralığına göre verilir ve dikeyle 60°'den büyük açılarda kullanılmazlar. Temel bağlama kurallarını [tavan vincinin güvenli kullanımı](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-guvenli-kullanim/) rehberimizde bulabilirsiniz.

## Mıknatıs ve vakumlu kaldırıcıda enerji kesilirse ne olur?

Kaldırma mıknatıslarında cevap tipe göre değişir:

- **Kalıcı mıknatıs:** Tutma kuvveti kalıcı mıknatıslardan gelir, elektrik gerekmez; mıknatıs bir manivela koluyla devreye alınıp bırakılır. Enerji kesintisi tutmayı etkilemez.
- **Elektro-kalıcı mıknatıs:** Yükü yine kalıcı mıknatıslar tutar; elektrik yalnızca devreye alma ve bırakma anında kullanılır. Kaldırma sırasında enerji kesilirse yük tutulmaya devam eder.
- **Elektromıknatıs (şebeke veya akü beslemeli):** Tutma kuvveti ancak akım sürdükçe vardır; besleme kesilirse yük düşebilir. Bu tipte kesintiyi bildiren otomatik bir uyarı, yükü sınırlı bir süre tutacak yedek akü ve istemsiz bırakmayı önleyen bir kumanda düzeni gerekir. Yedek süre kaldırmaya devam etmek için değil, yükü güvenle indirmek içindir.

Pompa veya ejektörle çalışan vakumlu kaldırıcılarda enerji kesilince vakum zamanla düşer; bu yüzden vakum göstergesi, enerji kesildiğinde de çalışan sesli veya ışıklı bir uyarı ve yükü kısa süre tutacak bir vakum rezervi bulunmalıdır. Vakumu kaldırma hareketiyle mekanik olarak oluşturan tipler ise dış enerjiye ihtiyaç duymaz.

Makine mevzuatı, enerji kesintisinde yükü bırakabilecek mıknatıslı ve vakumlu tutucular için kullanım sınırlarının talimatta açıkça yazılmasını ister. Tip ne olursa olsun, asılı yükün altında kimse bulunmamalıdır.

## İşaretleme, CE ve kontroller: Nelere bakılmalı?

### İşaretleme

Her kaldırma aksesuarı, azami çalışma yükünü ve güvenli kullanım için gerekiyorsa malzemesini gösteren kalıcı bir işaret taşımalıdır (2006/42/AT, Ek I, 4.3.2). Sapanlarda bu bilgi etiket veya plakadadır. Etiketteki değer kopma yükü değildir: Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) Ek I 4.1.2.5, çalışma katsayısını genel kural olarak çelik halat sapanlarda 5, zincirlerde 4, tekstil sapanlarda 7 olarak belirler. Bu pay yorulma, aşınma ve dinamik etkiler içindir, fazladan yük kaldırmak için değil. Aparatın öz ağırlığı etikette yoksa üreticiden isteyin.

### CE işareti ve kullanım talimatı

Kaldırma aksesuarları, sapanlar dahil, makine mevzuatı kapsamındadır ve piyasaya CE işareti, uygunluk beyanı ve kullanım talimatıyla arz edilir. Türkiye'de bugün Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) uygulanır; 16 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği'nin (2023/1230/AB) hükümlerinin büyük bölümü ise 20 Ocak 2027'den itibaren uygulanacak. Talimat en az kullanım amacını, kullanım sınırlarını, montaj, kullanım ve bakım bilgilerini ve uygulanan statik test katsayısını içermelidir.

### Kullanım öncesi ve periyodik kontrol

Sapanlar ve aparatlar her kullanımdan önce kullanan kişi tarafından gözle kontrol edilir: Etiket okunuyor mu; kesik, ezik, çatlak, uzama veya deformasyon var mı; kilit pimi, emniyet mandalı, mıknatıs kablosu ve vakum contası sağlam mı? Kusurlu ekipman işaretlenip kullanımdan ayrılır ve doğaçlama onarılmaz. Ayrıca İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III, sapanlar, kıskaçlar, vakumlu ve manyetik kaldırıcılar gibi kaldırma aksesuarları için, standartlarda daha kısa bir süre belirtilmemişse en geç yılda bir periyodik kontrol öngörür; kontrolü periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler yapar. Vincin kendi kontrolüne ilişkin çerçeveyi [tavan vinci periyodik kontrolü](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-periyodik-kontrolu/) yazımızda anlatıyoruz.

## Kanca altı ekipman seçerken hangi bilgiler gerekir?

Bir aparat sipariş etmeden önce şu soruları yanıtlayın:

- **Yük geometrisi:** Ölçüler, ağırlık, ağırlık merkezi ve bağlama noktaları; yük esnek mi?
- **Yüzey hassasiyeti:** Boyalı, işlenmiş veya kaplamalı yüzeyler çelik sapanın ya da dişli kıskacın bırakacağı ize dayanmayabilir.
- **Malzeme:** Mıknatıs için yük ferromanyetik mi, vakum için yüzey sızdırmaz mı?
- **Sıcaklık:** Sıcak parçalarda tekstil sapanlar ve sıcak iş için tasarlanmamış mıknatıslar kullanılmaz.
- **Döngü sayısı:** Günde birkaç kaldırma ile vardiya boyu seri çalışma aynı aparatı istemez; makine mevzuatı kaldırma aksesuarlarının yorulma ve yaşlanma dikkate alınarak boyutlandırılmasını ister.
- **Ortam ve enerji:** Dış ortam, nem, kimyasal ve toz; mıknatıslı ve vakumlu aparatlarda enerji beslemesi ve vinç kumandasına bağlantı.

## Ervan Cranes projeye özel kaldırma aparatlarında nasıl destek olur?

Ervan Cranes, Torbalı/İzmir'deki tesisinde endüstriyel vinçler ve kaldırma sistemleri tasarlar, üretir ve devreye alır. [Özel tasarım vinçler](https://ervancranes.com/tr/urunler/ozel-tasarim-vincler/) ürün grubumuz, standart vinç gruplarının karşılayamadığı ihtiyaçlar için projeye özel kaldırma ve taşıma sistemlerini kapsar; uygulama alanları arasında özel taşıma aparatları ve proses entegrasyonu da yer alır. Kaldırma traversi gibi projeye özel aparatları bu kapsamda yüke ve prosese göre tasarlıyoruz; mühendislik ve üretim tek elden yürür.

[Projelendirme](https://ervancranes.com/tr/cozumler/projelendirme/) hizmetimizde vinci yüke, açıklığa, kaldırma yüksekliğine ve çalışma sınıfına göre seçer, teknik çizimleri ve hesap raporunu hazırlarız. 1–100 ton aralığındaki [tek ve çift kirişli köprü vinçler](https://ervancranes.com/tr/urunler/kopru-vincler/) için talepte bulunurken kullanacağınız aparatların ağırlığını ve yüksekliğini de belirtin. [Teklif formumuz](https://ervancranes.com/tr/teklif-al/) kısa bir formla başlar; teknik detaylar isteğe bağlıdır, bilmediğiniz alanları mühendislik ekibimiz sizinle netleştirir.

## Sık Sorulan Sorular

### Kanca altı ekipmanın ağırlığı vinç kapasitesinden düşülür mü?

Evet. Tavan vincinin anma yükü, kancaya asılan her şeyin toplamı için geçerlidir: travers, sapan, kilit, mıknatıs veya vakumlu kaldırıcı. Net yük, anma yükünden tüm kanca altı ekipmanın ağırlığı çıkarılarak bulunur. Ayrıca her aparatın ve sapanın kendi çalışma yük sınırı vardır; kaldırılabilecek yükü bu dizideki en düşük sınır belirler. Kanca bloğu ise vincin parçasıdır.

### Travers ne zaman gerekir?

Vinç traversi şu durumlarda gerekir: Yük uzun veya esnekse, birden çok noktadan tutulmalıysa, sapanlar yüke zarar verecek ya da çok geniş açıyla bağlanmak zorunda kalacaksa veya kanca altındaki yükseklik kısıtlıysa. Profil, boru, sac paketi ve kalıp tipik örneklerdir. Traversin kendi ağırlığı kapasiteden düşülür ve askı noktası ağırlık merkezine uygun olmalıdır.

### Mıknatısla kaldırmada enerji kesilirse ne olur?

Mıknatısın tipine bağlıdır. Kalıcı mıknatıs elektrik kullanmadığı için etkilenmez; elektro-kalıcı mıknatıs da elektriği yalnızca devreye alma ve bırakma için kullandığından yükü tutmaya devam eder. Elektromıknatısta ise tutma kuvveti akımla oluşur; besleme kesilirse yük düşebilir. Bu nedenle elektromıknatısta kesinti uyarısı ve yükü sınırlı bir süre tutacak yedek akü gerekir; yükün altında kimse bulunmamalıdır.

### Sapanlar ne sıklıkla kontrol edilmeli?

Her kullanımdan önce: Kullanan kişi etiketi okur; kesik, ezik, çatlak, uzama ve deformasyon arar, kusurlu sapanı kullanmaz. Bunun yanında İş Ekipmanları Yönetmeliği Ek-III'e göre sapanlar, standartlarda daha kısa bir süre belirtilmemişse en geç yılda bir yetkili kişi tarafından periyodik kontrolden geçirilir. Yoğun kullanım, aşındırıcı ortam veya yüksek sıcaklıkta daha sık kontrol planlayın.

### Projeye özel kaldırma aparatı yaptırmak mümkün mü?

Evet. Standart aparatla güvenle tutulamayan yükler için yüke ve prosese göre özel bir travers veya taşıma aparatı tasarlanabilir. Böyle bir aparat da kaldırma aksesuarıdır: dayanım hesabı, çalışma yük sınırı işareti, uygunluk beyanı ve kullanım talimatı gerektirir. Ervan Cranes, özel tasarım vinç çözümleri kapsamında projeye özel taşıma aparatları tasarlar; yükün çizimi, ağırlığı ve ağırlık merkezi iyi bir başlangıç noktasıdır.

[İlgili ürün ![Rüzgâr türbini kanadı için özel tasarım çevirme ekipmanı](https://ervancranes.com/uploads/media/2026/10/ozel-tasarim-ruzgar-kanadi-cevirme-5c7a8ca4d288-720.webp) Özel Tasarım Vinçler İncele](https://ervancranes.com/tr/urunler/ozel-tasarim-vincler/) [Teklif Al](https://ervancranes.com/tr/teklif-al/?urun=ozel-tasarim-vincler) [Tüm yazılar](https://ervancranes.com/tr/blog/)

## İlgili yazılar

- [Forklift mi Tavan Vinci mi? Fabrika İçi Malzeme Taşımada Doğru Seçim](https://ervancranes.com/tr/blog/forklift-mi-tavan-vinci-mi/): Teknik Rehberler · 5 Kasım 2026
- [Jib Vinç mi Tavan Vinci mi? Farklar ve Doğru Seçim Rehberi](https://ervancranes.com/tr/blog/jib-vinc-mi-tavan-vinci-mi/): Teknik Rehberler · 5 Kasım 2026
- [Tavan Vinci Teklifi: Talepten Önce Hazırlanacak Bilgiler ve Teklif Karşılaştırma](https://ervancranes.com/tr/blog/tavan-vinci-teklifi/): Teknik Rehberler · 5 Kasım 2026